FDM Filamentler: Hangi Malzemeyi Seçmeli?

FDM yazıcınız var, ayarları yaptınız, ilk baskılarınız başarılı. Şimdi karşınıza en büyük soru geliyor: Hangi filamenti kullanmalıyım? Raflarda onlarca farklı plastik türü, her biri farklı renkler ve özelliklerle... PLA mı, ABS mi, PETG mi? Ya da TPU, Nylon, hatta karbon fiber takviyeli kompozitler?

Filament seçimi, baskı kalitesini ve parçanın kullanılabilirliğini doğrudan etkiler. Yanlış malzeme seçimi, başarısız baskılara, zaman kaybına ve hayal kırıklığına yol açar. Bu rehberde, en yaygın FDM filamentleri karşılaştıracak, hangi malzemenin hangi uygulama için uygun olduğunu açıklayacağız.

En Popüler Üçlü: PLA, ABS, PETG

PLA (Polylactic Acid) - Başlangıç Dostu

Ne Zaman Kullanılır: Görsel modeller, prototip, hobi projeleri, eğitim, dekoratif objeler

Avantajlar:

• En kolay baskı yapılan filament
• Düşük baskı sıcaklığı (190-220°C)
• Warping (kıvrılma) yok, ısıtılmış yatak opsiyonel
• Koku yok, toksik değil
• Biyolojik kökenli (mısır nişastası)
• Parlak renkler ve yüzey kalitesi
• Ucuz (300-500 TL/kg)

Dezavantajlar:

• Düşük ısı direnci (60°C'de deforme olur)
• Kırılgan, darbe direnci düşük
• UV'ye hassas (güneşte sararır)
• Nem çeker (zamanla kırılganlaşır)

Baskı Ayarları:

• Baskı sıcaklığı: 200-215°C
• Yatak sıcaklığı: 50-60°C (veya yok)
• Hız: 50-80 mm/s
• Soğutma fanı: %100

Gerçek Dünya Kullanımı:

• Prototipler ve konsept modelleri
• Oyuncaklar ve figürler
• Dekoratif objeler
• Eğitim materyalleri
• İç mekan kullanımı

PLA+ ve PLA Pro: Normal PLA'nın geliştirilmiş versiyonları. Daha dayanıklı, daha az kırılgan, biraz daha ısı dirençli. 10-20% daha pahalı ama değer.

ABS (Acrylonitrile Butadiene Styrene) - Dayanıklı Seçenek

Ne Zaman Kullanılır: Fonksiyonel parçalar, mekanik komponentler, araç yedek parçaları, ısıya maruz kalacak objeler

Avantajlar:

• Yüksek ısı direnci (100°C'ye kadar)
• Darbe dirençli, esnek (kırılmaz)
• Asetone buhar ile pürüzsüz yüzey (smoothing)
• Güçlü katman bağı
• Uzun ömürlü

Dezavantajlar:

• Warping problemi (köşeler kalkar)
• Koku yapar, iyi havalandırma gerekli
• Kapalı kasa zorunlu (sıcaklık kontrolü)
• Baskı zor, deneyim gerektirir
• Çevre dostu değil

Baskı Ayarları:

• Baskı sıcaklığı: 230-250°C
• Yatak sıcaklığı: 90-110°C (zorunlu)
• Hız: 40-60 mm/s
• Soğutma fanı: %0-20
• Kapalı kasa: Şiddetle önerilir

Gerçek Dünya Kullanımı:

• Otomotiv parçaları
• Makine muhafazaları
• Jig ve fikstürler
• Dışarıda kullanılacak objeler (ASA tercih edilir)
• Fonksiyonel montaj parçaları

ASA (ABS'nin UV Dirençli Kardeşi): ABS'ye benzer ama UV dirençli. Dış mekan kullanımı için ideal. Biraz daha pahalı.

PETG (Polyethylene Terephthalate Glycol) - Altın Orta

Ne Zaman Kullanılır: Fonksiyonel parçalar, gıda temaslı ürünler, mekanik parçalar, su şişesi gibi objeler

Avantajlar:

• PLA kadar kolay, ABS kadar dayanıklı
• Orta ısı direnci (80°C)
• Kimyasal direnç (alkol, asit)
• Şeffaf varyantlar mevcut
• Koku yok
• Gıda güvenli (food-safe)
• Esnek ve darbe dirençli

Dezavantajlar:

• Stringing (iplik gibi bağlantılar)
• Nozüle yapışkan (temizlik gerektirir)
• Mat yüzey (PLA kadar parlak değil)
• Biraz warping (ABS'den az)

Baskı Ayarları:

• Baskı sıcaklığı: 230-250°C
• Yatak sıcaklığı: 70-80°C
• Hız: 40-60 mm/s
• Soğutma fanı: %30-50
• Retraction: İyi ayar gerekli (stringing için)

Gerçek Dünya Kullanımı:

• Su şişeleri, bardaklar
• Mekanik parçalar (dişli, braket)
• Telefon kılıfları
• Şeffaf kapaklar
• Fonksiyonel prototip

PETG, PLA ve ABS'nin Mükemmel Dengesi: Çoğu kullanıcı için en iyi "all-around" filament. Ne yapacağınızı bilmiyorsanız, PETG tercih edin.

Karşılaştırma Tablosu

Özel Filamentler: Uzman Seviyesi

TPU (Thermoplastic Polyurethane) - Esnek Filament

Özellikler:

• Lastik benzeri esneklik
• Shore 85A - 95A sertlik
• Darbe emici
• Aşınmaya dirençli

Ne Zaman Kullanılır:

• Telefon kılıfları
• Conta ve gasket
• Taban ve grip
• Darbe emici parçalar

Baskı İpuçları:

• Çok yavaş baskı (20-40 mm/s)
• Direct drive extruder tercih
• Bowden ile zor
• Retraction minimum

Fiyat: 600-900 TL/kg

Nylon (Polyamide) - Endüstriyel Güç

Özellikler:

• Çok yüksek mukavemet
• Aşınmaya karşı süper dirençli
• Biraz esnek ama çok güçlü
• Kimyasal direnç

Ne Zaman Kullanılır:

• Dişli ve rulman
• Yatak ve eklem
• Mekanik stres altındaki parçalar
• Aşınma olan yerler

Zorluklar:

• Nem ÇOK çeker (kurutma zorunlu)
• Yüksek baskı sıcaklığı (240-270°C)
• Warping problemi
• Yatak adhezyonu zor

Fiyat: 700-1200 TL/kg

PC (Polycarbonate) - Darbe Şampiyonu

Özellikler:

• Aşırı darbe direnci
• Yüksek ısı direnci (140°C)
• Şeffaf
• Çok güçlü

Ne Zaman Kullanılır:

• Koruyucu ekipman
• Güvenlik kalkanları
• Yüksek ısı uygulamaları
• Mekanik stres

Zorluklar:

• Çok yüksek sıcaklık (260-310°C)
• Nem çeker
• Yatak adhezyonu zor
• All-metal hotend gerekli

Fiyat: 900-1500 TL/kg

Kompozit Filamentler: Özel Görünüm ve Özellikler

Carbon Fiber (Karbon Fiber) - Hafif ve Güçlü

Özellik: PLA/PETG + %10-20 karbon elyaf

Avantajlar:

• Yüksek mukavemet/ağırlık oranı
• Sert ve rijit
• Düşük warping
• Mat siyah yüzey

Dezavantaj:

• Aşındırıcı (hardened steel nozül gerekli)
• Pahalı (1000-1500 TL/kg)

Kullanım: Drone parçaları, RC araç, hafif yapısal parçalar

Wood Fill (Ahşap Dolgulu) - Doğal Görünüm

Özellik: PLA + %20-40 ahşap tozu

Avantajlar:

• Ahşap görünüm ve doku
• Zımparalanabilir
• Doğal koku
• Vernikleme yapılabilir

Dezavantaj:

• Kırılgan
• Nozül tıkanabilir (0.5mm+ önerilir)

Kullanım: Dekoratif objeler, heykeller, mobilya aksesuarları

Fiyat: 500-800 TL/kg

Metal Fill - Metalik Etki

Tipler: Bakır, Pirinç, Bronz, Paslanmaz Çelik, Manyetik

Özellik: PLA + %40-80 metal tozu

Avantajlar:

• Metal görünüm ve ağırlık
• Cilalanabilir (gerçek metal parlaklığı)
• Bazıları manyetik

Dezavantaj:

• Çok ağır
• Aşındırıcı
• Pahalı (1200-2000 TL/kg)

Kullanım: Biblo, ödül, sanat eseri, replika

Malzeme Seçim Kriterleri

1. Kullanım Amacı

Görsel/Dekoratif mi? → PLA (kolay, güzel renkler)

Fonksiyonel/Mekanik mi? → PETG, ABS, Nylon

Esneklik gerekiyor mu? → TPU

Yüksek ısı mı? → ABS, PC, Nylon

Dış mekan mı? → ASA, PETG

2. Deneyim Seviyeniz

Başlangıç: PLA, PLA+ Orta: PETG, TPU İleri: ABS, Nylon, PC

3. Yazıcı Yetenekleri

Temel Yazıcı (kapalı kasa yok): → PLA, PETG

Isıtılmış yatak + Kapalı kasa: → ABS, ASA

All-metal hotend (300°C+): → PC, Nylon, PEEK

4. Bütçe

Ekonomik: PLA (300-500 TL/kg) Orta: PETG, ABS (400-600 TL/kg) Premium: Nylon, TPU, PC (700-1500 TL/kg) Özel: Kompozitler, PEEK (1000-3000 TL/kg)

Filament Saklama ve Bakım

Nem Düşmanınızdır

Filamentler, özellikle PLA, Nylon ve TPU, nemi emerler. Nemli filament:

• Stringing yapar
• Kabarcık oluşturur
• Baskı kalitesini düşürür
• Kırılgan olur

Doğru Saklama

1. Vakumlu Torbalar Silica gel paketi ile birlikte vakumlu torbada saklayın.

2. Desiccant Kutular Kapaklı plastik kutularda, bol silica gel ile.

3. Dry Box Kurutma sistemli özel filament kutuları (1000-2000 TL)

4. Kullanım Sırasında Bazı yazıcılara dry box monte edilebilir.

Nemli Filament Nasıl Kurutulur?

Fırın Yöntemi:

• PLA: 50°C, 4-6 saat
• PETG: 65°C, 4-6 saat
• Nylon: 80°C, 6-8 saat
• ABS: 80°C, 4-6 saat

Filament Dryer (Kurutucu): Özel cihazlar var (500-1500 TL). Hem kurutur hem de yazıcıya takılı kullanılabilir.

Dikkat: Çok yüksek sıcaklık filamenti eritmez ama deforme edebilir.

Renk ve Marka Karıştırma

Renk Değiştirirken: Açık renkten koyuya geçiş kolay. Koyudan açığa zor - nozül temizliği gerekir. Beyaza geçerken özellikle zorlanırsınız.

Marka Değiştirirken: Her markanın reçetesi farklı. Sıcaklık ve akış ayarları değişebilir. Kalibrasyon yapın.

Sonuç: Doğru Filament, Başarılı Baskı

Filament seçimi, 3D baskının kalbi gibidir. Yanlış malzeme, mükemmel ayarlara rağmen kötü sonuç verir. Doğru malzeme ise orta ayarlarda bile iyi baskı sağlar.

Genel Öneriler:

• Başlangıç: PLA ile başlayın, öğrenin, deneyim kazanın.
• İlerleyin: PETG'ye geçin, fonksiyonel parçalar basın.
• Uzmanlaşın: İhtiyaca göre ABS, TPU, Nylon deneyin.
• Yatırım Yapın: İyi saklama sistemi, kurutucu, silica gel - bunlar parasını ziyadesiyle çıkarır.

Bir sonraki yazımızda, reçine türlerine ve uygulamalarına bakacağız. Standart, tough, flexible, dental reçineler... Hangi reçine hangi iş için? Hepsini inceleyeceğiz.