Slicer Yazılımları: Model Nasıl Hazırlanır?

3D modeliniz hazır, yazıcınız kalibre edilmiş, filament yüklenmiş. Ama bir şey eksik: Model dosyanızı (STL) yazıcının anlayabileceği komutlara (G-code) dönüştürmeniz gerekiyor. İşte tam bu noktada slicer yazılımları devreye giriyor.

Slicer, 3D baskının beyniydir. Modelin nasıl basılacağını, hangi hızda, hangi sıcaklıkta, ne kadar dolgu ile yapılacağını belirler. Aynı model, farklı slicer ayarlarıyla tamamen farklı sonuçlar verebilir. Bu yazıda, slicer'ın ne olduğunu, popüler seçenekleri ve temel ayarları derinlemesine inceleyeceğiz.

Slicer Nedir?

Slicer (dilimleyici), 3D modeli yatay katmanlara bölen ve her katman için yazıcıya talimat veren yazılımdır. Adım adım:

1. Model Yükleme STL, OBJ veya 3MF dosyasını slicer'a aktarırsınız.

2. Dilimleme (Slicing) Yazılım, modeli yüzlerce veya binlerce yatay katmana böler. Her katman kalınlığı 0.1-0.4 mm arasındadır.

3. Yol Planlama (Path Planning) Her katman için, nozülün nasıl hareket edeceğini hesaplar:

• Duvarlar (perimeter/wall)
• Dolgu (infill)
• Üst/alt yüzeyler (top/bottom layers)
• Destekler (supports)

4. G-code Üretimi Tüm bu bilgiyi, yazıcının anlayabileceği komutlara dönüştürür:

G1 X100 Y100 E5 F3000
; X100, Y100 pozisyonuna git, 5mm filament ekstrude et, 3000 mm/dk hızla

5. Transfer G-code dosyası, SD kart, USB veya WiFi ile yazıcıya gönderilir.

Popüler Slicer Karşılaştırması

1. Cura (Ultimaker) - En Popüler Seçim

Platform: Windows, Mac, Linux Fiyat: Ücretsiz, açık kaynak Desteklenen Yazıcılar: 600+ yazıcı profili

Güçlü Yönler:

• Kullanıcı dostu arayüz
• Geniş yazıcı desteği
• Plugin/eklenti sistemi (OctoPrint, ArcWelder)
• Topluluk desteği çok güçlü
• "Recommended" (önerilen) ayarlar başlangıç için ideal
• Tree supports (ağaç destek) algoritması mükemmel

Zayıf Yönler:

• Çok fazla ayar (başlangıç için kafa karıştırıcı olabilir)
• Bazı gelişmiş özellikler gizli (expert mode)
• Büyük modellerde yavaş slicing

Kullanıcı Profili:

• Başlangıç: ★★★★★
• İleri Seviye: ★★★★☆
• Profesyonel: ★★★☆☆

Öne Çıkan Özellikler:

• Tree Supports: Minimum temas, kolay çıkarma
• Adaptive Layers: Detaylı bölgelerde ince, düz bölgelerde kalın katman
• Gradual Infill: Üst katmanlara yakın daha yoğun dolgu
• Ironing: Üst yüzeyi ultra pürüzsüz yapar

Öneri: FDM 3D baskıya yeni başlıyorsanız, Cura ile başlayın.

2. PrusaSlicer - Açık Kaynak Güç

Platform: Windows, Mac, Linux Fiyat: Ücretsiz, açık kaynak Desteklenen Yazıcılar: Prusa + 50+ diğer yazıcı

Güçlü Yönler:

• Prusa yazıcılar için optimize (ama diğerleriyle de çalışır)
• Organik destekler (organic supports) - Cura'dan daha iyi
• Paint-on supports (desteği fırça ile boyarsınız)
• Seam placement (dikiş yerleştirme) kontrolü
• Filament yönetimi (birden fazla filament takip)
• Variable layer height (değişken katman yüksekliği)

Zayıf Yönler:

• Arayüz Cura'dan biraz daha karmaşık
• Prusa dışı yazıcılar için profil bulma zor olabilir

Kullanıcı Profili:

• Başlangıç: ★★★★☆
• İleri Seviye: ★★★★★
• Profesyonel: ★★★★★

Öne Çıkan Özellikler:

• Organic Supports: Doğal ağaç dalı gibi, minimum malzeme
• Paint-on Supports: İstediğiniz yere manuel destek ekleyin
• Arachne Engine: Gelişmiş duvar algoritması (tek geçişli ince duvarlar)
• Pressure Advance Calibration: Baskı kalitesi optimizasyonu

Öneri: Prusa yazıcınız varsa veya gelişmiş kontrol istiyorsanız ideal.

3. Bambu Studio - Yeni Nesil Hız

Platform: Windows, Mac, Linux Fiyat: Ücretsiz (Bambu Lab yazıcılar için) Desteklenen Yazıcılar: Bambu Lab (ve bazı diğer yazıcılar - sınırlı)

Güçlü Yönler:

• Çok hızlı slicing (Cura'dan 10x hızlı)
• AI-destekli ayarlar (otomatik optimize)
• Multi-color/multi-material için mükemmel
• Real-time preview (anlık önizleme)
• Cloud entegrasyonu (tasarımları bulutta sakla)
• Kamera entegrasyonu (Bambu yazıcılarda)

Zayıf Yönler:

• Sadece Bambu Lab yazıcılar için tam destek
• Diğer yazıcılarda sınırlı özellikler
• Kapalı ekosistem (topluluk eklentisi yok)

Kullanıcı Profili:

• Başlangıç (Bambu ile): ★★★★★
• İleri Seviye: ★★★★★
• Profesyonel: ★★★★☆

Öne Çıkan Özellikler:

• AMS Integration: 4-renkli baskı için otomatik filament değişimi
• Adaptive Pressure Advance: Hız ve kalite optimizasyonu
• Flow Calibration: Otomatik akış kalibrasyon
• Handy (Mobil App): Telefondan yazıcıyı kontrol

Öneri: Bambu Lab yazıcınız varsa, Bambu Studio kesinlikle kullanın.

4. Simplify3D - Ücretli Seçenek

Platform: Windows, Mac, Linux Fiyat: $150 (bir kerelik ödeme)

Neden Ücretli:

• Profesyonel destek
• Çok gelişmiş ayarlar
• Multi-process (bir baskı içinde farklı ayarlar)

Kime Uygun: Profesyonel kullanıcılar, ticari üretim

Not: Ücretsiz alternatiflerin gelişmesiyle popülerliği azaldı.

Karşılaştırma Tablosu

Temel Slicer Ayarları

1. Katman Yüksekliği (Layer Height)

Ne İşe Yarar: Her katmanın kalınlığı

Değer Aralığı: 0.04 mm - 0.4 mm (FDM için)

Etkisi:

• İnce Katman (0.1 mm): Daha detaylı, daha pürüzsüz, ama ÇOOOK yavaş
• Orta Katman (0.2 mm): Denge noktası, çoğu baskı için ideal
• Kalın Katman (0.3 mm): Hızlı ama detay kayıp, katman çizgileri görünür

Öneri:

• Detaylı figür: 0.12 mm
• Genel kullanım: 0.2 mm
• Hızlı prototip: 0.28 mm

Kural: Nozül çapının %25-80'i arası. 0.4 mm nozül için → 0.1-0.32 mm

2. Duvar Sayısı (Wall Count / Perimeters)

Ne İşe Yarar: Dış kabuğun kalınlığı

Değer: 2-4 duvar (genellikle)

Etkisi:

• Daha Az Duvar (2): Hafif, az malzeme, zayıf
• Daha Fazla Duvar (4): Güçlü, dayanıklı, ağır

Öneri:

• Görsel model: 2-3 duvar
• Fonksiyonel parça: 3-4 duvar
• Mekanik stres: 4+ duvar

3. Dolgu (Infill)

Ne İşe Yarar: İç yapının yoğunluğu

Değer: %0 - %100

Etkisi:

• %0: Tamamen boş (vazo modu)
• %10-20: Hafif, genel kullanım
• %50: Orta mukavemet
• %100: Tam dolu (çok ağır, nadiren gerekli)

Dolgu Desenleri:

• Grid: Hızlı, genel amaçlı
• Gyroid: Güçlü, tüm yönlerde eşit
• Cubic: Çok güçlü
• Lightning: Çok hızlı, minimum malzeme (destek amaçlı)

Öneri:

• Dekoratif: %10-15
• Fonksiyonel: %20-30
• Mekanik stres: %40-60
• Nadiren %100 gerekir (israf)

4. Baskı Hızı (Print Speed)

Ne İşe Yarar: Nozülün hareket hızı

Değer: 40-300+ mm/s (yazıcıya bağlı)

Etkisi:

• Yavaş (40-60 mm/s): Yüksek kalite, az titreşim
• Orta (60-100 mm/s): Denge
• Hızlı (150-300 mm/s): Hızlı baskı, kalite kayıp olabilir

Farklı Hızlar:

• Duvarlar: Yavaş (kalite için)
• Dolgu: Hızlı (görünmez)
• İlk katman: Çok yavaş (yapışma)
• Köprüler: Orta-hızlı (sarkma önleme)

Öneri:

• Başlangıç: 50-60 mm/s
• Deneyimli: 80-120 mm/s
• Modern hızlı yazıcılar (Bambu, Prusa MK4): 200-300 mm/s

5. Sıcaklıklar

Nozül Sıcaklığı:

• PLA: 200-215°C
• PETG: 230-250°C
• ABS: 240-260°C
• TPU: 210-230°C

Yatak Sıcaklığı:

• PLA: 50-60°C (veya yok)
• PETG: 70-80°C
• ABS: 90-110°C
• TPU: 40-60°C

Not: Her filament markası farklı. Paket üzerindeki önerilere uyun, test edin.

6. Retraction (Geri Çekme)

Ne İşe Yarar: Stringing (iplikçik) önleme

Ayarlar:

• Distance: Filament ne kadar geri çekilir (genellikle 1-6 mm)
• Speed: Geri çekme hızı (25-45 mm/s)

Bowden vs Direct Drive:

• Bowden: Daha fazla retraction (4-6 mm)
• Direct Drive: Daha az retraction (1-2 mm)

Destek Yapıları (Supports)

Ne Zaman Gereklidir?

45 Derece Kuralı: 45 dereceden daha fazla overhang (havada asılı kısım) varsa destek gerekir.

Örnekler:

• Gerekir: T şeklinde kol, kafa, köprüler (uzun mesafe)
• Gerekmez: Piramit, koni (45° altı açı)

Destek Türleri

1. Normal Supports Grid veya lines deseni ile destek. Heryerde destek.

2. Tree Supports (Cura, Bambu) Ağaç dalı gibi, sadece gerekli yerlere temas. Kolay çıkarma, az malzeme.

3. Organic Supports (PrusaSlicer) Doğal, organik şekiller. Tree'den daha iyi, daha az iz.

4. Paint-on Supports (PrusaSlicer) Manuel kontrol. İstediğiniz yere destek eklersiniz.

Destek Ayarları

Support Density (Destek Yoğunluğu): %10-20 genellikle yeterli

Support Z Distance: Destek ile model arası mesafe. Fazla yakın = zor çıkar, fazla uzak = model sarkar.

• Tipik: 0.2 mm (1 katman)

Support Interface: Destek ile model arasında ince ara katman. Daha pürüzsüz yüzey.

Destek Çıkarma İpuçları

1. Uygun Alet Kullanın

• Pense
• Keski
• Maket bıçağı

2. Yazıcıda Hala Sıcakken Plastik biraz daha yumuşak, çıkarma kolay.

3. Su ile Çözülebilir Destek PVA (PLA için) veya HIPS (ABS için). Dual ekstrudör gerekli. Suya batır, destek erir.

İlk Slicing Deneyiminiz: Adım Adım

Model: Basit Vazo

1. STL İndir / Oluştur Thingiverse'den basit vazo modeli indirin.

2. Slicer'ı Açın (Cura örneği)

• Yazıcı profili seçin (Ender 3, Prusa, vb.)
• Filament tipi seçin (PLA)

3. Model Yükleyin

• Dosya → Aç veya Sürükle-Bırak
• Model baskı yatağında görünür

4. Temel Ayarlar

• Katman: 0.2 mm
• Dolgu: %15
• Destek: Gerekirse aktif
• Yapışma: Brim (ilk katman etrafında kenar)

5. Slice "Slice" butonuna basın. Süre ve malzeme miktarı gösterilir.

6. Preview Katman katman önizleme yapın. Destek yerlerini kontrol edin.

7. Kaydet G-code'u SD karta veya doğrudan yazıcıya gönderin.

8. BAS!

Sık Yapılan Hatalar ve Çözümleri

1. İlk Katman Yapışmıyor

Neden: Yatak mesafesi hatalı, sıcaklık düşük Çözüm: Bed leveling, yapışkan (stick, spray), yatak sıcaklığı artır

2. Stringing (İplikçik)

Neden: Retraction yetersiz, sıcaklık yüksek Çözüm: Retraction distance artır, nozül sıcaklığı düşür

3. Warping (Kıvırma)

Neden: Hızlı soğuma, yatak soğuk Çözüm: Yatak sıcaklığı artır, kapalı kasa, brim/raft kullan

4. Destek İzi Kötü

Neden: Destek çok yakın Çözüm: Support Z distance artır (0.2 → 0.3 mm), tree supports kullan

Sonuç: Slicer, Baskının Beyni

Slicer ayarları, aynı modelden farklı sonuçlar almanızı sağlar. Güzel bir model, yanlış ayarlarla berbat basılabilir. Sıradan bir model, doğru ayarlarla harika görünebilir. İlk başta çok fazla ayar korkutucu gelebilir, ama:

Başlangıç: Varsayılan ayarları kullanın İlerleme: Katman, hız, dolgu ile oynayın Uzmanlaşma: Tüm ayarları anlayın, profile'ler oluşturun

En önemli kısım: Deneme ve yanılma. Her yazıcı, her filament farklıdır. Kendi profilinizi oluşturun, test edin, not alın.

Bir sonraki yazımızda, baskı sorunları ve çözümlerine detaylı bakacağız. Warping, stringing, layer adhesion... Hepsini çözeceğiz!